Mektup

“20 haftalık kız babasıyım. Eşim gündüz, ben gece vardiyasında çalışıyorum. Kızımızın bakımını ben üstleneceğim. Bir baba olarak kızıma bakarken nelere dikkat etmem gerekiyor. 'Anne İş’te' kitabınızda verdiğiniz bilgileri okudum. Bebeğine bakan babalara tavsiyeleriniz nelerdir?”

Bugünkü bilgilerimiz dahilinde, babanın çocukla olan ilişkisi kültürlerin etkisinde ve birliktelikten doğan sevgi bağından ibarettir. Yani, baba ile çocuk ne kadar birlikte olur ve yaşamı paylaşırsa, o kadar birbirlerine yakınlaşırlar.

Bir ilişkide yakınlaşmak olumsuz olarak da sonuçlanabilir. Bu durumda, baba-çocuk ilişkisinde, babanın olumsuz davranışlarını sınırlayan yine babanın kendisi olur. Çünkü çocuk olumsuz davranan babadan uzaklaşır. Öyle ki, babanın çocuğa tutumu olumsuzsa, baba-çocuk yakınlaşması yerine, babanın yokluğu tercih edilebilir. Şüphesiz ki, her iki taraf için de arzu edilen bu değildir.

Babanın tutarlı davranışları, çocuk için otoriteyi temsil eder. Çocuğun gelecekte kendine güven duygusunu kazanabilmesi açısından kesintisiz, sıcak, güçlü ve güvenli bir baba yaklaşımı çok önemlidir. Çocuk arkasına aldığı bu güçle, yaşamındaki olağanüstü sıkıntıları, babasının yokluğunda ve özellikle yetişkin yaşamında daha kolay üstlenir.

Öte yandan, bu ikilinin birlikteliği zorla sağlanan bir durum olamaz. Bu birliktelikten babanın da keyif alıyor olması ön koşuldur. Sonuç olarak, anne bebeğin beslenme, uyuma ve temizlenme gibi yaşamsal önemdeki temel ihtiyaçlarını karşılarken; babaya düşen, çocukla birlikte geçireceği hoş vakit yani aktivitedir. Aktivite temel ihtiyaçlar arasındadır. O nedenle, azımsanmamalı, yeterince karşılanmalıdır.

Bebek; meme (dokunma, beslenme ve uyuma) için anneye, oyun için babaya yönelir. Annenin yokluğu halinde, bebeğin temel ihtiyaçları diğer bir kişi tarafından üstlenilir. Mektupta anlatıldığı gibi bu diğer kişi baba olabilir. Böyle olunca, babanın rolü, bebeğin aktivite ihtiyacı yerine, annenin üstlenmesi gereken bebeğin temel bakımı (dokunma, beslenme, uyuma ve temizlenme) olacaktır. Bu durumda, babanın fonksiyonu, anneninkinden farksızdır. Yani, baba bebeğin annesinden beklediği bakımı bekletmeden, ağlatmadan, tam onun talep ettiği biçimde karşılamalıdır. Bu, babanın otorite olmasını örselemez. Bilakis birliktelikten doğan sevgi dolu baba-çocuk ilişkisini daha da güçlendirir. Otoritenin içeriğinde, tutarlılıktan doğan güçlü bir güven duygusu vardır.

Öte yandan, çocuğun ihtiyaçları olması gerektiğince karşılansa dahi, bebek anne karnında kodladığı kokunun sahibine yönelme davranışını sürdürür. O nedenle, ister bir diğer kişi isterse baba, annenin rolünü üstlensin; anne evde olduğu her an devrettiği bu bakım görevini mutlaka bizzat kendisi yerine getirmelidir. Aksi halde, bebeğe tam olması gerektiği gibi bakım verilse de bir süre sonra annenin eksikliği çocukta huzursuz ve hırçın davranışlar olarak kendini gösterir. Yani, çocuğa babanın bakması halinde de diğerlerinin bakımında olduğu gibi, sıcak anne-çocuk ilişkisini korumak adına annenin özel bir çaba sarf etmesi şarttır. Anneye olan ihtiyaç anne tarafından karşılanmıyorsa, bir süre sonra çocuk ihtiyaçlarını karşılayana yönelir ve anneden uzaklaşır.

Çocuğunun kendinden uzaklaşmakta olduğunu fark ettiğinde, annede kaygı ortaya çıkar. Bu anne-çocuk ilişkisini daha da gerer. Bu nedenle, anne her fırsatta bebeğin ihtiyaçlarını karşılamayı sürdürmeli ve beraber oldukları sınırlı zaman diliminde sevgiyle koruyucu sıcak anne yaklaşımını, çocuğu eğitme ve eğlendirmeye tercih etmelidir. 

Davranışlara Söz Geçirmek, Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin